Bir Casus, Bir Kitap, Bir Film

uhu 

(©2025

1917 doğumlu bir casusun ilginç ve  maceralı yaşamının yıllar sonra 2012'de bir Hollywood filmine konu olması ve 2016'da yaşamının anlatıldığı bir kitaba dönüşmesi.. 

Bir Casus, Bir Kitap, Bir Film

Muammer KOTBAŞ

Bir sinema filmi ile bir CIA ajanından bir arada söz edildiğinde, bu herkese gayet normal gelebilir. Özellikle Hollywood film sektörü bünyesinde çokça rastlanılan tanıdık ikilidir.

Ancak burada iki konuyu önce ayrı ele almak gerekiyor. Sonra nasıl birleştiğini de kendiliğinden görmüş olacağız.


Önce şu ajandan kısaca söz etmeli. Adı Ruzi NAZAR (1917-2015). Özbek asıllı CIA alanı. Yani bildiğiniz casus. Hem de CIA'nın Türk casusu İkinci dünya ayıbı (savaşı) sonrasında Almanya, ABD ve Türkiye'de yaşadı. Tahran ve Afganistan'da ABD adına operasyonda görev aldı.

Yazar Enver ALTAYLI, Ruzi NAZAR'ın yaşamını tarihsel gerçekliği ile roman tadında 544 sayfalık kitabında anlatmış. ("Ruzi NAZAR: CIA!nin Türk Casusu", Doğan Kitap, 2016). 

Kotbas Art Colors

Gerçeklerden yola çıkan bir film: ARGO..

NAZAR'ın yaşamı oldukça ilginç. Bu ilginçlik; O'nun 1979'daki İran devriminde Tahran'da görev aldığı operasyonla, yıllar sonra Hollywood sinemasın ilgi alanına kaçınılmaz olarak girecekti. Devrim sonrası İran'a giren ilk ABD'li oldu aynı zamanda. 


2012 yılında çekilen "ARGO" filmi (diğer adı: "Operasyon"), Şah'ın devrilip Ayetullah HUMEYNI'nin yönetimi devraldığı 1979'daki İran devriminde, Tahran'da rehin kalan elçilik görevlisi 6 ABD yurttaşının kurtarılması üzerine kurgulanmış bir film. Bu kurgu elbette yaşanmış gerçekler üzerine inşa edilmiş. 

Ruzi NAZAR'ın, Afgan kökenli Alman bir halı satıcısı kılığında gizli operasyon için Tahran'a gidiş ve operasyon aşamaları, NAZAR'ın adı belirtilmeden büyük bir gerilim atmosferi içerisinde anlatılmış. Sadece  bir farkla..  filmdeki casus, bir Hollywood yönetmeni kılığında bu operasyonu gerçekleştiriyor.


Sahte yönetmen bir de çekeceği sahte film senaryosu hazırlamış ve sahne plan çizimleri de seyirciye gösteriliyor. Filmin bazı sahneleri İstanbul'da çekildi. 

Filmi izleyince, geçmişten günümüze ABD ile diğer ülkeler arasında yaşanan gizli ya da açık bir çok politik hesaplar, oyunlar, manipülasyonlar vs. neleri değiştirdiğini, nelere mal olduğunu görmüş ve hissetmiş oluyorsunuz. 1979'da internet ve gizli kamera, mobeseler olmadan işleyen bir sosyal yaşam söz konusu.. Bu yönüyle ve siyasi gelişmeleriyle de belgesel niteliğinde.


İki saatlik filmin özellikle son 30 dakikası gerilim ve heyecanın doruk noktasını oluşturuyor. Seyredecek olanlara iyi seyirler. Ruzi NAZAR'ın yaşam öyküsünü okuyacak olanlara da iyi okumalar. 
Esenlikler!..

İlgili bağlantılar                      :



"ARGO" (Operasyon") - 2012

Bu Sitede yayımlanan yazı ve görsellerin fikri sorumluluğu eser sahiplerine aittir
 Bu içerik Kotbas Art Colors tarafından derlenmiştir.
Daha yeni Daha eski